सम्बन्धविच्छेद अपराध होइन, छाेरीकाे दोस्रो जीवन हो

मिरा के.सी.

हाम्रो समाजमा आज पनि सम्बन्धविच्छेदलाई असफलता, लाज वा कलंकको रूपमा हेरिन्छ। विशेषगरी छोरीले सम्बन्धविच्छेद गरेपछि उसलाई अनेक प्रश्न, आरोप र तिरस्कारको सामना गर्नुपर्छ। धेरै अभिभावक र समाजका मानिसहरू “समाजले के भन्छ ?” भन्ने डरमा आफ्नी छोरीको पीडाभन्दा बाहिरी आवाजलाई ठूलो ठान्छन्। तर वास्तविकता के हो भने, असुखी र हिंसात्मक सम्बन्धमा बाँच्न बाध्य हुनु भन्दा सम्बन्धविच्छेद गरेर नयाँ जीवन सुरु गर्नु धेरै साहसी निर्णय हो। त्यसैले सम्बन्धविच्छेद अपराध होइन, छोरीको दोस्रो जीवन हो।

हरेक विवाह सफल हुँदैन। विवाह केवल दुई व्यक्तिको सम्बन्ध मात्र होइन, त्यो विश्वास, सम्मान, माया र समझदारीमा टिकेको बन्धन हो। जब त्यही सम्बन्धमा अपमान, हिंसा, मानसिक तनाव र आँसु मात्रै बाँकी रहन्छ, त्यस्तो सम्बन्ध जोगाइराख्नु जीवन जोगाउनु होइन, जीवनलाई बिस्तारै समाप्त पार्नु हो। धेरै छोरीहरू परिवारको इज्जत, समाजको डर र भविष्यको चिन्ताले आफ्ना पीडा लुकाएर बसिरहेका हुन्छन्। उनीहरू दिनदिनै भित्रभित्रै टुटिरहेका हुन्छन्। कतिपय अवस्थामा यही पीडा सहन नसकेर महिलाहरू डिप्रेसनमा जाने, आत्मविश्वास गुमाउने वा आत्महत्यासम्म गर्ने अवस्था पनि आउँछ। त्यसैले समयमै गलत सम्बन्धबाट बाहिर निस्किनु कमजोरी होइन, आत्मसम्मान बचाउने निर्णय हो।

हाम्रो समाजले सम्बन्धविच्छेदित महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गर्न अत्यन्त आवश्यक छ। जब कुनै पुरुषले सम्बन्धविच्छेद गर्छ, समाजले त्यति ठूलो प्रश्न उठाउँदैन। तर एउटी महिलाले सम्बन्धविच्छेद गर्दा उसको चरित्रमाथि नै प्रश्न गरिन्छ। यो सोच आफैंमा अन्यायपूर्ण छ। सम्बन्धविच्छेद गर्ने महिलालाई दोषी होइन, संघर्षशील र साहसी व्यक्तिको रूपमा हेर्नुपर्छ। किनकि उसले समाजको दबाबसँग लडेर आफ्ना लागि नयाँ बाटो रोजेकी हुन्छे।

अभिभावकहरूको भूमिका यहाँ सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ। छोरीले आफ्नो पीडा सुनाउँदा “सहन गर”, “सबैको घरमा यस्तै हुन्छ”, “समाजले कुरा गर्छ” भन्ने शब्दले उसको मन अझ कमजोर बनाउँछ। त्यस्तो बेला छोरीलाई आवश्यक पर्ने कुरा भनेको साथ, विश्वास र माया हो। यदि परिवारले साथ दियो भने, सम्बन्धविच्छेदपछि पनि एउटी छोरी आत्मनिर्भर, सफल र खुशी जीवन बाँच्न सक्छे। सम्बन्ध टुट्नु जीवनको अन्त्य होइन, नयाँ सुरुवात हुन सक्छ।

आज धेरै महिलाहरू सम्बन्धविच्छेदपछि आफ्नै खुट्टामा उभिएका छन्। कसैले पढाइ पूरा गरेका छन्, कसैले व्यवसाय सुरु गरेका छन्, कसैले आफ्ना सन्तानलाई राम्रो भविष्य दिएका छन्। उनीहरूले प्रमाणित गरेका छन् कि महिलाको जीवन विवाहमा मात्र सीमित हुँदैन। उसको आफ्नै सपना, पहिचान र अस्तित्व हुन्छ। समाजले महिलालाई केवल “कसैकी श्रीमती” को रूपमा होइन, एउटा स्वतन्त्र व्यक्तिको रूपमा हेर्न सिक्नुपर्छ।

सम्बन्धविच्छेदलाई कलंक मान्ने सोच बदलिनुपर्छ। किनकि एउटा असफल विवाहभन्दा एउटा महिलाको जीवन धेरै मूल्यवान हुन्छ। छोरीको खुशी, मानसिक स्वास्थ्य र आत्मसम्मान समाजको डरभन्दा ठूलो कुरा हो। यदि कुनै सम्बन्धले उसलाई बाँच्नै गाह्रो बनाइरहेको छ भने, त्यस्तो सम्बन्धबाट बाहिर निस्किनु उसका लागि दोस्रो जीवन पाउनु सरह हो।

त्यसकारण, हामीले समाजलाई होइन, आफ्ना छोरीहरूको जीवनलाई प्राथमिकता दिन सिक्नुपर्छ। सम्बन्धविच्छेद अन्त्य होइन, धेरै महिलाहरूका लागि नयाँ आशा, नयाँ साहस र नयाँ जीवनको सुरुवात हो।

…
(नमस्कार ! नेपालनाम्चा तपाईंको मिडिया साथी हो । र, nepalnamcha@gmail.com मा परिचय, फोटोसहित मनका अनेक कुरा, सबै कुरा पठाउनुहोला ।)