अन्तिम दिनको कल्पना

कोरोना डायरी ३ : तेस्रो लहरमा दोस्रोकोे करुण स्मृति

रामेश्वरी पन्त

मानव जीवनलाई त्रसित र आतंकित पार्दै विश्व भ्रमणमा निस्केको एउटा अति शुक्ष्म जीवाणु कोभिड १९ (कोरोना भाइरस)को वैश्विक यात्राले दुई वर्ष पार गरेको छ । यस बीचमा कति अमूल्य जीवन यसको चपेटामा परेर नष्ट भए त्यसको लेखाजोखा गर्नु निकै कठिन मात्र होइन, अत्यन्त पीडादायी लाग्छ । मानव अस्तित्वमाथि धावा बोल्दै यत्रतत्र सर्वत्र कुदिरहेको यो भाइरसले अझै विश्राम लिने छाँट देखिंदैन बरु समयसमयमा छेपारोले झैँ अनेक रुप फेर्दै आफ्नो अस्तित्व र उपस्थिति देखाइरहेको छ । थाहा छैन, अझै कति वर्ष यसले यो दुनियाँमा राज गर्ने हो ! संसारको सर्वशक्तिमान प्राणीं ‘मान्छे’ र यसको आविस्कारलाई नै लगभग घुँडा टेकाइसकेको अवस्थामा फेरि एकपटक मान्छेले यसलाई परास्त गर्ने प्रयास ग-यो र यसबिरुद्धका खोपहरू निर्माण ग¥यो र यसको अगाडि उठेर खडा भएर देखायो । यसरी मृत्युको त्राशमा निस्तेज भएका मानव अनुहारभरि विज्ञानले जीवनको आशा भरिदिएको छ । जीवनको यही आशा र विज्ञानप्रतिको भरोसामा अलिकति ढुक्क बन्दै म पनि आज यहाँ आफू कसरी दोस्रो लहरमा कोरोना भाइरसको चपेटामा परेँ, के के भोगेँ र कसरी बाचेँ भन्ने कुराको पोको फुकाउने प्रयास गर्दै छु । जुन पोकोमा आफू कोरोना संक्रमित भएपछिका मेरा भोगाई र अनुभूतिहरू मैले सकिनसकि आफ्नो डायरीका पानामा लिपिबद्ध गरेर राखेकी थिएँ, त्यो यहाँ जस्ताकोतस्तै ।

३१ बैशाख २०७८

बुढा उता अस्पतालमा कोरोनासँग संघर्ष गरिरहनुभएको थियो, यता म घरमा एक्लै कोरोनासँग मात्र होइन, मृत्युसँगै लडिरहेकी थिएँ । जसरी पनि हामी दुवैले कोरोनालाई जितेर बाँच्नु थियो नत्र अरु धेरैका जस्तै हाम्रा छोराछोरी पनि टुहुरा बन्न सक्छन् । हामीबाट टाढा रहेका उनीहरू हामी यता नरहे कसरी सम्हालिएलान् ? मनमा बारबार यही प्रश्न आउँथ्यो र बाँच्ने प्रेरणा जाग्थ्यो । त्यसो त यो अवस्थामा मरिहाले पनि छोराछोरी वा आफन्तले छुन नै कहाँ पाउँथे र ! काँध थाप्ने कुरा त परैको भयो, टाढा उभिएर टुलुटुलु हेर्दै आँसु खसाल्नुको बिकल्प थिएन कसैसँग ।

हामी एक आपसमा फोनबाट ‘बाँच्नुपर्छ है’ भन्दै सकिनसकी हौसला बढाउथ्यौं । मेरो ज्वरोले कम हुने नामै लिएन बरु बढेर १०२ डिग्री सम्म पुग्यो । सिटामोल बाहेक पनि दुईवटा औषधि फेरिसकेँ । शरीर गलेर अब हिंड्नै नसक्ने भएँ । सबै भन्छन्– कोरोनालाई खाएर जित्नुपर्छ, प्रोटिन र भिटामिन सी टन्न खानुपर्छ तर खान मन लागे पो खानु ! न स्वाद छ, न गन्ध न भोक । तैपनि प्राँण धान्नुपर्छ भन्थेँ र विस्तराबाट उठेर चार हातखुट्टा टेक्दै भान्सामा पुग्थेँ अनि सकिनसकि अण्डा उसिनेर पानीसँग निल्थेँ । दाल, चामल र तरकारीका टुक्राहरू एकैठाउँमा मिसाएर कुकरमा सिटी लगाइदिन्थेँ र उसैगरि पानीसँग निलेर पेटमा पु-याउँथेँ । बचेको साँझलाई राख्थेँ ।

न तातो पानी खान्छेस् ? भनेर सोध्ने कोही थियो न के खान्छेस् भनेर सोध्ने कोही भयो मेरो लागि । अक्सिजन घटेर राम्रोसँग बोल्नसक्ने अवस्था थिएन तर पनि माया गरेर सम्झनेहरूसँग फोनमा बोल्नैपर्ने बाध्यता थियो । कतिका त फोन नै उठाइनँ । अक्सिजन लेबल ९२ भन्दा तल झर्नु खतरा हुन्छ भनेर डाक्टरहरूले भनेको सुन्थेँ तर मेरो अक्सिजन लेबल घटेर ८८ सम्म पनि पुग्यो । छातिमा सिरानी राखेर घोप्टोपरि सुत्नु, गाह्रो भए घिस्रीँदै बरण्डामा निस्केर लामोलामो सास तान्नु अनि छोराछोरीका फोन आए ठिक छु भन्दै ढाँट्नु । यसरी नै एक हप्ता कटाएँ । दिन त जसोतसो कट्थ्यो तर रात परेपछि शिथिलतासँगै मनमा अनेक कुरा खेल्थे । आफू संक्रमित भएपछि रेडियो टीभी त्यति हेर्न छोडेँ किजकी कोरोनाबाट मृत्यु भएकाहरूप्रति गरिएको व्यवहार सम्झँदा मनमा अनेक तर्कना आउँथे । घरमा एक्लै छु, यो एकमुठ्ठी सास यहीँ फुस्स भयो भने मलाई कसले उठाएर लैजाला ? कमसेकम कसैले खबर गरिदिए भने आएर लैजाने त तिनै सेनाका जवान होलान् ! खबर गर्नेको त के नै कमि थियो र ! फोनबाट हालखबर सोध्ने आफन्तको कमि थिएन । त्यसैले पनि मैले ती एक्ला दिनमा ढोकाको चुकुल कहिल्यै लगाइनँ । हरेक दिन बिहानै तल बस्ने दिदीले बोलाउनुहुन्थ्यो, मैले उहाँलाई आफू बाँचिरहेको खबर दिन्थेँ ।

आमालाई एकमुठ्ठी पानी दिन पनि सकिनँ

छोराछोरीले फोन गर्थे, आत्तिन्थे र ‘अस्पताल जानु न आमा !’ भन्दै पिलपिल गर्थे । तर जाने कहाँ ? न कतै बेड खाली थियो न अक्सिजन । बैशाख २८ गते आमाको मुख हेर्ने दिन । बिहानैदेखि सकस भएको थियो । छोराछोरीले फोन गरे । सकेसम्म अनुहार लुकाएर कुरागर्न खोजेँ, ठीक छु भनेँ तर अस्पतालमा दिनहुँ कोभिडका बिरामीको हालत देखिरहेका छोराछोरीले के पत्याउँथे । उनीहरू आत्तिए । उता ज्वाइँ पनि आत्तिनुभयो र ‘गाह्रो भए हाम्रै अस्पताल जाउँ, जसरी हुन्छ मिलाउँछु भन्नुभयो तर बुढाले अस्पतालको हालत देखेर होला ‘सकेसम्म यहाँ नआऊ बरु घरमै अक्सिजन लिने व्यवस्था गर्न भन’ भन्नुभयो । अक्सिजन पाउन पनि उस्तै गाह्रो । चण्डिगढमा रहेको छोराले यता आफ्नो साथीलाई भनेर अक्सिजनको व्यवस्था गरिदियो ।

अघिल्लो दिन मोबाईल खेलाउँदैगर्दा कसैले डाक्टर अनुप सुवेदीको फेसबुक स्टाटस सेयर गरेको हेरेकी थिएँ । उनले उनले लेखेका थिए ‘अक्सिजन घट्दै गएमा र अस्पताल नपाएमा तत्कालको लागि ज्यान बचाउन स्टिरोइड (डेक्सामेथासोन) खानु ।’ मैले यो कुरा नोटिस गरिराखेकी थिएँ । छोरालाई सोधेँ, हुन्छ खानु भन्यो । ज्वाइँले डाक्टर निरज नेपालसँग सल्लाह गरि डेक्सामेथासोन र ५०० एम. जी.को सिप्रोक्सिम(फोर्सेफ) ल्याइदिनुभयो । घिस्रिंदै तल भ-याङमा गएर औषधि ल्याएँ र खाइहालेँ । केहीबेरमा ज्वरो घट्दै गयो र सास फेर्न पनि अलि सहज भएको महशुस हुँदै गयो । दिउँसोतिर अक्सिजन पनि आयो । अब त बाँच्छु भन्नेमा ढुक्क भएँ ।

आमाले हामीलाई टुहुरा पारेर धर्ति छोडेको सात महिना पुगिसकेको थियो । अरु केही गर्न नसके पनि सन्तान हुनुको कर्तव्य पूरा गरेको ठान्दै हरेक दिन बिहान नुहाएर एउटा तामाको अंखोरामा आमालाई जल राखिदिने गरेकी थिएँ तर कोरोनाले थलिएपछि आमालाई जल राख्ने भाँडो रित्तिंदै गएको थियो । मातातिर्थ औंशी, आमाको मुख हेर्ने दिन । आमालाई मैले नुहाएर एकमुठी जल अर्पण गर्न पनि सकिनँ । आमाको तस्वीर हेरेर मनमनै आमासँग क्षमा मागेँ, चाँडै कोरोनामुक्त भएर निको हुने आशिर्वाद मागेँ ।

सन्तानजस्तै बिरुवा

मानिसलाई मात्र होइन बोटबिरुवालाई पनि माया र स्याहार उत्तिकै चाहिन्छ । उनीहरूमा पनि प्राण हुन्छ, कसैको स्पर्शको महशुस हुन्छ , मल र जल चाहिन्छ बाँच्नका निमित्त । मेरो कौशीमा भर्खर उम्रिएका तरकारीका बिरुवाहरू थिए । गमलामा फूलहरू थिए । गर्मीको मौसम हरेक दिन साँझ तिनमा पानी राखिदिन्थेँ । तर बिरामी परेपछि तिनलाई पानी दिने कोही भएन । त्यसै मर्न दिन मन मानेन । आफूले रोपेका बोटबिरुवा मलाई आफ्ना सन्तानजस्तै लाग्छन् । हरेक साँझ तिनलाई पानी दिनु र मुसार्नु मेरो दैनिकी जस्तै छ । कोरोनाले घाँटी सुक्खा पार्दा मलाई जुन छटपटी हुन्थ्यो त्यस्तै तिनलाई पनि भएको महशुस गर्थेँ र हातपाऊ टेक्दै माथि उक्लेर स्याँस्याँ गदै भए पनि पानी दिन्थेँ, मुसार्थेँ । त्यो बेला मेरा साथी तिनै भए, मेरो कष्टका साक्षी तिनै रहे । मैले तिनलाई पानी दिएँ, तिनले मलाई सास फेर्न अक्सिजन दिए ।

बुढा निको भएर आउनुभयो

स्टिरोइड र अक्सिजनले मेरो आवस्था सुध्रिँदै गयो । नौ दिन पुगेपछि टाउको दुख्न छोड्यो । तर ज्वरो अझै आउँदै थियो । शरीर गलेर आफैलाई भारी लाग्थ्यो तैपनि अब कोरोना भाइरसले छोड्दै गएको महशुस हुँदै थियो र शरीरले पुनर्जीवनको आभाष गरिरेको थियो । उता बुढालाई आराम लागिसकेको थियो । उहाँको असक्सजन लेवल ठीक ठाउँमा आएपछि अस्पतालले डिस्चार्ज गरिदिएछ । ३० गते बिहान ११ बजेतिर उहाँ आउनुभयो उस्तै कमजोर थकित र गलेको शरीर लिएर । यो भाइरसले शरीरको सबै बोसो र मासु सक्ने रहेछ । जे होस्, हामी बाँचेको खुशीमा त्यसैत्यसै रमायौं एकछिन । बल्लतल्ल खाना बनाएँ । उहाँले मज्जाले खानुभयो तर आफ्नो त न स्वाद न गन्ध ! अलिकता पानीले निलेर औसधी खाएँ । अब हामी दुबै सँगै छौं । आजबाट ज्वरे पनि आउन छोडेको छ । अब सकेजति तागतिला खाना खाएर छिटै यो भाइरसलाई परास्त गर्ने छौं । हामीलाई चाहिनेजति औषधि ज्वाइँले ल्याएर छोडिदिनुहुन्छ । खानेकुराहरू बैनीले ल्याएर छोडिदिन्छे । संकटको यस घडिमा हाम्रा लागि यिनै बैनी ज्वाइँ भगवान बराबर भएका छन् । यिनीहरू नभएको भए सायद हाम्रो जीवनको त्यान्द्रो चुडिन्थ्यो होला । यो सहयोगको बदला धन्यवादको शव्दले चुकाउनु औपचारिकता मात्रै हो, यो ऋण त कहाँ तिरेर तिरिन्छ र ! हामी प्रहरी अस्पताल र रातदिन नभनी कोरोना पिडितको उपचार र सेवामा खटिने डाक्टर र स्वस्थ्यकर्मीप्रति पनि उत्तिकै ऋणी भएका छौं र एकमुठी साससँग लडिरहेको सकसको त्यो समयमा मेरो लागि अक्सिजनको व्यवस्था गरिदिने मेरो छोराको त्यो प्रिय साथीप्रति पनि । सबैको सहयोगमा पाएको यो जिन्दगी लाग्छ नयाँ जिन्दगी हो । बिश्व नै महामारीको चपेटामा परिरहँदा रातदिन बिरामीको सेवामा खटिनु परिरहेको अवस्थामा टाढा रहेर पनि हर क्षण बुबाआमाको चिन्ता र चासो गरिरहने छोराछोरीको मायाप्रति पनि ऋणी छौं ।

पोष्ट कोभिड सिन्ड्रोम (११ असार २०७८)

संक्रमित भएको २५ दिनपछि जेठ ९ गते हाम्रो कोरोना टेस्ट रिपोर्ट नेगेटिभ आयो । हामी कोरोनामुक्त भयौं । कोरोनामुक्त भए पनि कमजोरीबाट मुक्त हुन मलाई निकै दिन लाग्यो । बुढा त टन्न खाने हुनाले पनि छिटै तंग्रीनु भयो तर म सकिनँ । एक महिनापछि बल्ल मेरो जिब्रोको स्वाद र गन्ध आफ्नो ठाउँमा आयो । यसपछि पनि मलाई अनेक समस्याले सताउन थाले । पेटमा ग्याँस बढ्ने, निँद नलाग्ने, मनमा अनेक कुरा खेल्ने,कसैसँग बोल्न मन नलाग्ने, झर्को लाग्ने, शरीर तात्ने र सेलाउने, ज्वरो आएजस्तो हुने तर तापक्रम नबढ्ने हुन थाल्यो । सबैभन्दा ठूलो समस्या त स्मरणशक्ति नै गुमेजस्तो भयो । कुनै पनि कुरा तत्काल सम्झनै नसक्ने भयो । दुई महिना पुग्न लाग्यो तर अहिलेसम्म पनि यी समस्या यथाबत् छन् ।

यसैबीचमा फेरि ब्लयाक फंगसको हल्ला चलिरहेको छ । कोरोना निको पार्न स्टिरोई लिएकाहरूलाई यसले आक्रमण गर्नसक्ने र नाक, कान, आँखा र अनुहारलाई नै कुरुप बनाउन सक्नुका साथै मृत्यु नै गराउने हल्लाले एकपटक फेरि मलाई हल्लाइरहेको छ । किनकी दुईचार दिन मैले पनि यो स्टिरोइड सेवन गरेकी थिएँ । त्यसैले पनि एक महिनाजति बारीमा पनि गइनँ र माटो पनि छोइनँ । टाढैबाट फूल बिरुवाहरूलाई पानी दिएँ । रुघा लागेजस्तो, पिनास भएजस्तो लाग्ने अनि गालाका हड्डी छामिरहन्थेँ । तर अहिले त त्यो डर हराइसकेको छ । तर फेरि अर्को समस्या देखियो । दुईदिन लगातार शरीरमा केही हिँडेजस्तो सल्बलाएजस्तो भइरह्यो । डाक्ठरहरूले भन्थे, यो पनि पोष्ट कोभिड सिन्ड्रोम हो रे ! यस्ता समस्याले दिमागलाई नै असर गर्दारहेछन् । कोभिड पछिको मेरो मुख्य समस्या त हात दुख्नु नै रह्यो । लामो समयसम्म पनि दायाँ हातले सामान्य काम पनि गर्न सकेको छैन । फतक्कै गलेर आउँछ । अचेल म बिहान घरको छतमा आधा घण्टा हिंड्छु र आधा घण्टा योग र प्राणायम गर्छु । यसले शरीर र मन दुबैलाई फुर्तिलो गराउँदै लगेको महशुस भइरहेको छ ।

तेस्रो लहर (ओमिक्रोनको आतंक)

आज हामी कोरोनामुक्त भएको नौ महिना पुग्न लाग्यो । शरीरको फुर्ति यथास्थानमा आए तापनि यसले मेरो मस्तिष्कलाई नराम्रो गरी असर गरेको महशुस अझै भइरहेको छ । संझनाशक्ति अझै कमजोर छ, सिर्जनाशक्ति अझै कमजोर छ । लामो समयसम्म लेखनको यात्रालाई बिराम दियो यो मनले र अहिले विस्तारै आफ्नो लयमा फर्कने प्रयास गर्दैछु । यस बीचमा कोरोना महामारीको दोस्रो लहर शान्त भएर विश्वले केही राहत महशुस गर्नै लाग्दा फेरि आज यसले अर्को रुप फेरेर आतंक मच्चाइरहेको छ । फेरि यो मनमा डरले घर गर्न थालेको छ । हावामा फैलने र तिब्र गतिमा संक्रमण हुने भनेर विज्ञहरूले भनिरहँदा आज नेपालमा पनि संक्रमणको दर उच्च हुँदै गइरहेको छ । तर पनि खोपको कारण कोही सिकिस्त भएको सुनिएको छैन । मृत्यु पनि लगभग नगन्य नै भएको हुँदा निराश बन्नुपर्ने अवस्था छैन । तैपनि फेरि यसले मानिसलाई सकेसम्म घरभित्रै खुम्चिएर रहन बाध्य बनाएको छ । तर अब मानिस बलियो बन्दै गएको छ र यो कमजोर बन्दै गएको छ । एकदिन पक्कै यसको हार हुनेछ र मानिसको जीत हुनेछ । विज्ञानको जीत हुनेछ ।

समाप्त

…
(नमस्कार ! एउटा कुरा भनौं है, तपाईं पनि लेख्नु न । जीवन र जीवनसँग सम्बन्धित कुनै पनि कुरा लेख्नु । नेपालनाम्चा तपाईंको मिडिया साथी त हो । र, nepalnamcha@gmail.com यसको इमेल हो । यही इमेलमा आफ्नो परिचय, फोटोसहित आफ्ना मनका अनेक कुरा, सबै कुरा पठाउनुहोला ।)